ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಆಂತರಿಕ ವಿವಾದ: ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರ ದೂರುಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವಾಲಯ ನಕಾರ!
ನವದೆಹಲಿ: ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ಹಿರಿಯ ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಮನೀಶ್ ಗರ್ಗ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ವಿರುದ್ಧ ಇಬ್ಬರು ಹಾಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೂರುಗಳ ಕುರಿತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವಾಲಯ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ನಿವೃತ್ತ ಕಮೋಡೋರ್ ಲೋಕೇಶ್ ಕೆ. ಬಾತ್ರಾ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು (ಆರ್‌ಟಿಐ) ಅರ್ಜಿಗೆ ದೊರೆತ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಈ ವಿಚಾರ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖ್‌ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ಜುಲೈ 29ರಂದು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಟಿ.ವಿ. ಸೋಮನಾಥನ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಮನೀಶ್ ಗರ್ಗ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ಆರೋಪ
ಮನೀಶ್ ಗರ್ಗ್ ಅವರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪೂರ್ಣ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸದೆ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಆಯುಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸದೆ, ಹಿರಿಯ ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಾರ್ಯಭಾರವನ್ನು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ.
ಆಯೋಗದ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇಂತಹ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ದೂರಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಡತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.
ಈ ಕ್ರಮಗಳು 2023ರ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಆಯುಕ್ತರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.
ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾರಣ
ಆರ್‌ಟಿಐ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಹೊರತು, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪೂರ್ಣ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕೃತ ದೂರಾಗಿ ಅವು ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಸಂಪುಟ ಸಚಿವಾಲಯ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಕಾರ್ಯಾಂಗದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅದರ ಆಂತರಿಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
2023ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 18ರ ಪ್ರಕಾರ, ಆಯೋಗದ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಭೆಯಲ್ಲೇ ಒಮ್ಮತ ಅಥವಾ ಬಹುಮತದ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೂರುಗಳನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಇಲಾಖೆಗೆ (DoPT) ರವಾನಿಸಿ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಆಯೋಗದೊಳಗೆ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತೇ?
ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ಆಯೋಗದ ಆಂತರಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮಾಜಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಅಶೋಕ್ ಲವಾಸಾ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಯೋಗೇಂದ್ರ ಯಾದವ್ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಹೆಸರು ರದ್ದತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಿಂದ ದೆಹಲಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ವಿವಾದ ತೀವ್ರಗೊಂಡ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಮನೀಶ್ ಗರ್ಗ್ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಭಾರ ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಆದೇಶವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಜಾರಿಗೆ ತರದಂತೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
